ბატონები -მასალა დამუშავებულია თეონა ბენაშვილის მიერ ტრადიციული მრავალხმიანობის კვლევის საერთაშორისო ცენტრის ბიულეტენიდან.

 „ბატონები“ ბავშვთა ინფექციური დაავადებებია. ჩვენი წინაპრების რწმენით, ბავშვის ავადმყოფობის დროს, „ბატონების“ საამებელი რიტუალის შესრულება აუცილებელი იყო მისი იოლად მორჩენისათვის. რიტუალს აუცილებლად ახლდა სიმღერა, რომელსაც საერთო სახელი, „ბატონების იავნანები“, ეწოდება.

ბატონების იავნანები სამკურნალო ჟანრია და საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვა სახელით გვხვდება. მაგალითად, „ბატონების ნანინა“, „ბატონები“, „ია პატნეფი“, „ნანინა“, „საბოდიშო“ და სხვა.

რიტუალს საფუძვლად უდევს მითოლოგიური გადმოცემები, რომელთა მიხედვითაც „ბატონები“ ზღვის იქით მობინადრე სულები არიან. ისინი დროდადრო სხვადასხვა მხარეში მოგზაურობენ ადამიანების ერთგულების შესამოწმებლად და ურჩების დასასჯელად. ამის გამო, ადამიანები „ბატონების“ გაავებას ერიდებიან და ცდილობენ, ასიამოვნონ, რისთვისაც ავადმყოფის ოთახს წითლად რთავენ, ყვავილებით ამკობენ, კეთილსურნელებას აკმევენ, ბავშვის საწოლს გარს უვლიან „ბატონებისათვის მისართმევი ძღვენით, და რაც მთავარია, ასრულებენ საბოდიშო სიმღერას საკრავით ან მის გარეშე. აღმოსავლეთ საქართველოში რიტუალისას ფანდური გამოიყენება, დასავლეთის ბარში – ჩონგური, სვანეთსა და რაჭაში კი ჭუნირ-ჭიანური.

აღსანიშნავია, რომ სახადით ავადმყოფობისას შესასრულებელი წეს-ჩვეულებები ქართველთა დიდი დედის – ნანასა და მისი შვილების (ბატონების) კულტს უკავშირდება. ცნობილი ეთნოგრაფის – ვერა ბარდაველიძის – კვლევების მიხედვით, ის გაზაფხულზე აღორძინებული ბუნების, სიცოცხლის, შვილიერების, სინათლისა და ნაყოფიერების ქალი ღვთაება გახლავთ.