თამარ თევდორაშვილის პორტფოლიო

 მაესტო ჯივანი

ალბათ ბევრისთვის საყვარელი ფილმია „გლადიატორი“, მაგრამ ცოტამ თუ იცის, რომ ფილმში ჯივან გასპარიანს მუსიკაა აჟღერებული. (http://www.youtube.com/watch?v=Zd5jO69REDY&feature=related)- ამ უნიკალური ინსტრუმენტის ხმაში ერთდროულად გამოსჭვივის მამაცი რომაელი ლეგიონერის ხმაც და შეშფოთებული სომეხი მოხუცის მოლოდინიც.

ჯივან გასპარიანი – მსოფლიო მუსიკალური სცენის ცოცხალი ლეგენდაა, მან შეძლო დუდუკის სევდიანი ხმით გადმოეცა კავკასიის პატარა ერის სული. ამ ფენომენალური ვირტუოზის წყალობით მსოფლიო გაეცნო სომეხი ერის ტრადიციებსა და ფოლკლორს. ბიძია ჯივანი, (როგორც ეძახიან სიყვარულით მას თავის სამშობლში) ერთერთი ყველაზე ემოციური და გულწრფელი მუსიკოსია მსოფლიოში.

შევეცდები მცირე ინფორმაცია მოგაწოდოთ მაესტროს შესახებ: ჯივან გასპარიანი დაიბადა 1928 წელს ერევნის მახლობლად სოფელ სოლაგში. 6 წლის ასაკში ნახა მუნჯი ფილმი, სადაც კაცი დუდუკზე უკრავდა,ალბათ ამან განაპირობა, რომ მან აიღო ხელში დუდუკი და დამოუკიდებლად შეუდგა მუსიკის შესწავლას. 1947 წელს დაიწყო მისი პროფესიული კარიერა. ერთერთ კონცერტს დაესწრო სტალინიც, რომელმაც მოისურვა მისი გაცნობა. ჯივანს რაღა თქმა უნდა შეეშინდა ბელადთან შეხვედრა, სტალინს კი მისთვის მხლოდ ოქროს საათის ჩუქება ჰქონდა განზრახული.

ჯივან გასპარიანი 4 ჯერ გახდა იუნესკოს მიერ ორგანიზებული კონკურსის ოქროს პრიზიორი. (1959, 1962, 1973, 1980 წლებში) . 1973 წელს მას ”სომხეთის სახალხო არტისტის” სტატუსი მიანიჭეს. 1988 წელს მას შემთხვევით მოუსმინა ინგლისელმა მუსიკოსმა ბრაიან ინომ. მან ჯივანი მიიწვია ლონდონში, სადაც ჩაიწერა ალბომი „I Will Not Be Sad In This World“, რომელიც მოიცავდა ძველ სომხურ ბალადებს. „ეჭვგარეშეა, ეს არის ერთერთი ულამაზესი ჩანაწერები, რომელიც ოდესმე მომისმენია“– იხსენებს ინო. ამ დისკმა ჯივანს მოუტანა მსოფლიო აღიარება, მისი დიდება გასცდა პატარა სომხეთის საზღვრებს.

ჯივანი იწყებს მსოფლიოში მოგზაურობას, წერს ახალი ალბომებს „სომხეთის სული“, „ზეციური დუდუკი“, კონცერტებში მონაწილეობს ლაიონელა რიჩისთან და პიტერ გაბრიელთან ერთად, ბორის გრებენშიკოვთან და ბრაიან მეისთან, და სხვებთან. 1990 იან წლებში ჯივანი ტოვებს სომხეთს და მცირე ხნით ცხოვრობს აშშ–ში,სამშობლოში დაბრუნებული კი ხდება ერევნის კონსერვატორიის პროფესორი და იწყებს პედაგოგიურ საქმიანობას.

საინტერესოა ბატონი ჯივანის ისტორიები, დაუვიწყარი დღე აჩუქეს მას იაპონელებმა: ერთხელ მას სამი კონცერტი უნდა გაემართა ტოკიოში, მესამეს დაწყების წინ წვიმა წამოვიდა, მაესტრომ ჩათვალა, რომ კონცერტი აღარ შედგებოდა, მაგრამ რაოდენ დიდი იყო მისი გაკვირვება, როდესაც თეატრის დირექტორმა გამოუცხადა: „ბატონო ჯივან, თქვენი გამოსვლის დროა.“ გამოდის სცენაზე და ხედავს, რომ მთელი დარბაზი თეთრებშია: თეთრი ქოლგები, თეთრი ლაბადები...

ჯივან გასპარიანს პოპულარულობა მოუტანა ჰოლივუდის საუნდტრეკებმაც ფილმებში, საკმარისია სამი ფილმის დასახელებაც: „ექიმი ჟივაგო“, „ქრისტეს უკანასკნელი ცდუნება“ და „გლადიატორი.“

ჯივან გასპარიანი ქმნის უნიკალურ ჟღერადობას, რომელიც მყისვე ილექება ადამიანის მესხიერებაში.

ჯივანს სრულიად დამსახურებულად შეიძლება ვუწოდოთ „დუდუკის მეფე“– დუდუკს ხომ მსოფლიოში არ აქვს სხვა ანალოგი, მან შეძლო და მსოფლიოს დაუმტკიცა, რომ სომხეთის ხალხური მუსიკა არის შეუდარებელი, სწორედ დუდუკის – ამ ძველი მუსიკალური ინსტრუმენტის ხმის შერწყმა სიმფონიურ ორკესტრთან, ჯაზთან თუ როკთან ქმნის განუმეორებელ მუსიკალურ ხიბლს.

მაესტრო როდესაც უკრავს, ლახავს დედამიწის მიზიდულობას, თვალს ხუჭავს და ვერაფერს ხედავს, თითქოს დაცურავს სადღაც ღრუბლებში, მხოლოდ სუნთქავს!

მაესტრომ დუდუკის ხმაში ჩააქსოვა ათასწლეულის ფიქრები, ეპოქების ემოციები. თუ არ იარსებებდა ეს საკრავი, ის აუცილებლად ჯივანისთვის შეიქმნებოდა.

ავტორი